भत्किएका बाटा र बगेका पुलबीच यादमा सल्बलाएका ‘आफ्ना मानिसहरू’

धादिङदेखि रसुवासम्मको मेरो निर्माण यात्रा र आजको पीडा

आज मनमा एउटा कुरा आयो—आफ्नो जीवनको त्यो यात्रा लेखूँ, जुन यात्रामा मैले सडक, पुल र भवन मात्र निर्माण गरिनँ, धेरै मानिससँग आत्मीय सम्बन्ध पनि निर्माण गरेँ।

म निर्माण व्यवसायमा लागेपछि मेरो कामको सिलसिलामा धादिङ, नुवाकोट र रसुवाका विभिन्न ठाउँमा पुग्ने अवसर पाएँ। सुरुमा ती ठाउँहरू मेरो लागि काम गर्ने क्षेत्र मात्र थिए। तर वर्षौं बित्दै जाँदा ती ठाउँ र त्यहाँका मानिसहरू मेरो जीवनको अभिन्न हिस्सा बन्दै गए।

गल्छीदेखि मादेवफाँटसम्म मेरो निर्माण यात्राको महत्वपूर्ण सुरुवात धादिङको गल्छीदेखि मादेवफाँटसम्मको सडक विस्तारको कामबाट भयो।

सडक निर्माणको क्रममा त्यहाँका पहाड, खोलानाला, बस्ती र स्थानीय मानिससँग नजिक हुने अवसर पाएँ। काम सजिलो थिएन। घाम, वर्षा, हिलो, धुलो र भौगोलिक कठिनाइबीच काम गर्नुपर्थ्यो।

तर त्यही कठिनाइमा काम गर्दा स्थानीय साथीहरूसँग सम्बन्ध पनि गहिरिँदै गयो। त्यहाँ भेटिएका मानिसहरू विस्तारै कामका साथीबाट आत्मीय साथी बने।

धादिङबाट नुवाकोटतर्फ

त्यसपछि मेरो निर्माण यात्राले नुवाकोटतर्फको बाटो समात्यो। त्रिशूली, ढुङ्गे, बेत्रावती, कोलनीलगायतका क्षेत्रमा विभिन्न निर्माणका काममा सहभागी भएँ। एउटा ठाउँमा काम सकिन्थ्यो, अर्को ठाउँमा नयाँ काम सुरु हुन्थ्यो। तर कामको ठाउँ फेरिए पनि मानिससँग बनेको सम्बन्ध टुटेन।

कहिले सडक निर्माण, कहिले भवन निर्माण—यसरी वर्षौंसम्म नुवाकोटका विभिन्न ठाउँमा काम गर्ने क्रममा धेरै स्थानीय बासिन्दा, मजदुर, प्राविधिक र सहकर्मी मेरा आफ्ना मानिसजस्तै बने।

मेरो निर्माण यात्राको अर्को महत्वपूर्ण अध्याय त्रिशूली–३बी आयोजनासँग जोडिन्छ। त्यहाँ पनि लामो समय काम गर्ने अवसर पाएँ। ठूलो आयोजना भएकाले विभिन्न क्षेत्रका मानिससँग सहकार्य गर्नुपर्‍यो। कामको क्रममा बनेका सम्बन्धहरू आयोजनासँगै सकिएनन्।

सँगै काम गर्दा आउने दुःख, चुनौती र सफलताले मानिसहरूलाई नजिक बनाउँदो रहेछ। त्रिशूली–३बीमा बिताएका दिनहरू सम्झँदा आज पनि त्यहाँका धेरै साथीहरू र सहकर्मीहरू सम्झनामा आउँछन्।

त्यसपछि मेरो यात्रा मैलुङतर्फ पनि पुग्यो। मैलुङको कठिन भौगोलिक क्षेत्रमा काम गर्दा प्रकृतिसँग प्रत्यक्ष संघर्ष गर्नुपर्थ्यो। पहाडको बाटो, खोल्सा, वर्षा र जोखिमबीच निर्माणको काम अगाडि बढाउनुपर्ने अवस्था थियो। तर त्यहाँ पनि मैले काम मात्र गरिनँ। त्यहाँका मानिससँग सम्बन्ध बनाएँ।

सँगै काम गर्ने साथीहरू र स्थानीय बासिन्दासँगको सम्बन्ध यति आत्मीय भयो कि पछि ती ठाउँमा पुग्दा आफू कुनै अपरिचित ठाउँमा पुगेजस्तो लागेन।

लाङटाङ स्वास्थ्य चौकी : सम्बन्ध अझ गहिरिएको ठाउँ

मेरो निर्माण यात्रामा लाङटाङ स्वास्थ्य चौकी भवन निर्माणको काम विशेष रूपमा स्मरणीय छ। त्यहाँ स्वास्थ्य चौकीको भवन निर्माणमा म आफैँ संलग्न भएँ। निर्माणको क्रममा स्थानीय मानिस र काम गर्ने साथीहरूसँग लामो समय बित्यो। त्यहाँका मानिससँग बनेको आत्मीयता मेरो जीवनको महत्वपूर्ण स्मृति बन्यो।

निर्माण व्यवसायमा हामी प्रायः भवन बनेपछि काम सकियो भन्छौँ। तर लाङटाङले मलाई सिकायो—भवनको काम सकिए पनि मानिससँग बनेको सम्बन्ध कहिल्यै सकिँदैन।

त्यसपछि आयो २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्प। भूकम्पले रसुवालगायतका क्षेत्रमा ठूलो क्षति पुर्‍यायो। बाटोघाटो बन्द भए। गाउँहरू सम्पर्कविहीन बने। मानिसहरू त्रासमा थिए। त्यतिबेला पनि म नुवाकोट अन्तर्गत लाङटाङ स्वास्थ्य चौकी भवन निर्माणको काममा संलग्न थिएँ।

सडकहरू बन्द भएकाले त्यहाँ पुग्न निकै कठिन थियो। त्यस अवस्थामा हामी एयर डाइनेस्टीको हेलिकप्टरमार्फत त्यहाँ पुगेर अवस्थाको अवलोकन गरेका थियौँ।

हेलिकप्टरबाट तल हेर्दा देखिएको विनाशको दृश्य आज पनि मेरो आँखामा ताजा छ। भत्किएका घर, चर्किएका पहाड, बन्द बाटा र त्रासमा रहेका मानिसहरू। त्यो समय मैले सकेको सहयोग गर्ने प्रयास गरेँ। त्यो सहयोग कति ठूलो थियो भन्ने कुरा महत्वपूर्ण थिएन। दुःखमा परेका मानिसको छेउमा उभिन सकियो कि सकिएन भन्ने कुरा महत्वपूर्ण थियो।

२०७२ को त्यो पीडा समयसँगै केही शान्त हुँदै गएको थियो। तर अहिले फेरि धादिङ, नुवाकोट र रसुवाका विभिन्न ठाउँमा आएको बाढी, पहिरो र प्राकृतिक विपत्तिले पुराना सबै सम्झना फेरि बल्झाइदिएको छ।

मैले वर्षौंसम्म हिँडेका बाटाहरू। मैले निर्माणमा हात लगाएका ठाउँहरू। मैले सँगै काम गरेका मानिसहरू। मैले साथी मानेका स्थानीय बासिन्दाहरू। सबै आँखाअगाडि आउन थाले।

अहिले आएको विपत्तिले कतिपय साथीहरू गुमाएको खबर सुन्दा मन अत्यन्तै भारी भएको छ। कतिपय परिवारले आफ्ना सदस्य गुमाएका छन्। कतिपय बस्तीमा ठूलो क्षति पुगेको छ। कतिपय बाटा र संरचना फेरि क्षतिग्रस्त भएका छन्।

यो दृश्य मेरो लागि कुनै टाढाको समाचार होइन। यो त आफ्नै मानिसमाथि परेको दुःख हो। मैले सडक मात्र बनाएको रहेनछु आज पछाडि फर्केर हेर्दा लाग्छ—मैले जीवनभर सडक, भवन र पूर्वाधार निर्माण गरेँ भनेर सोच्थेँ।

तर वास्तवमा मैले त्यस क्रममा अर्को एउटा ठूलो कुरा पनि निर्माण गरेको रहेछु—सम्बन्ध। गल्छीदेखि मादेवफाँटसम्मका साथीहरू। नुवाकोटका साथीहरू,त्रिशूली–३ बीका सहकर्मीहरू,मैलुङका मानिसहरू, लाङटाङका साथीहरू र रसुवाका आफ्ना मानिसहरू।

यी सबै मेरो निर्माण यात्राका हिस्सा मात्र होइनन्, मेरो जीवनका हिस्सा हुन्। त्यसैले आज उनीहरूमाथि विपत्ति आउँदा मेरो मन पनि उनीहरूसँगै दुखेको छ। सडक भत्किन सक्छ। पुल बग्न सक्छ। भवन ढल्न सक्छ। तर वर्षौंको आत्मीयताबाट बनेको सम्बन्ध सजिलै भत्किँदैन।

आज म गुमाएका साथीहरूप्रति हार्दिक श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दछु। शोकमा रहेका परिवारप्रति गहिरो समवेदना व्यक्त गर्दछु।धादिङ, नुवाकोट तथा रसुवाका सम्पूर्ण दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूप्रति मेरो मनदेखि नै ऐक्यबद्धता व्यक्त गर्दछु।

मैले सडक बनाउँदै हिँडेको थिएँ, तर बाटोमा हिँड्दै गर्दा आफ्ना मानिसहरू भेटिँदै गए। आज ती मानिसहरूको दुःख मेरो पनि दुःख बनेको छ।

लेखक निर्माण व्यवसायी रुपचन्द्र लामिछाने हुन् । उनी समसामहिक विषयमा कलम चलाउँछन् ।

सम्बन्धित समाचार ।

चेक कि आत्मघाती बम ? कानुन, कारोबार र व्यवसायीमाथिको अन्याय

जनताले खोजेको परिवर्तन कि नेताहरूको फेरि उही स्ट्यान्डबाजी ?

चेक, व्यवसाय र न्याय: नेपाली व्यवसायीमाथि बढ्दो अन्याय र कानुनी सुधारको अपरिहार्यता

निर्माण व्यवसायीको तर्फबाट सरकारलाई धन्यवाद, विश्वास र समृद्ध नेपालको साझा संकल्प

मूल्यवृद्धिको मार खेप्दा पनि धादिङको कालिदह खोलामा स्थायी पुल निर्माण सम्पन्न

सतिले सरापेको मेरो देश कि अवसरले भरिएको नेपाल

निर्माण व्यवसाय र चेकको अभिशाप