विदुर किन बनेन विकास र लगानीको केन्द्र ?

विदुर खबर २०८२ चैत २७ गते ८:२२

नेपालको गौरवशाली इतिहास बोकेको नुवाकोट जिल्लाको मुटुमा अवस्थित विदुर नगरपालिका आज केवल प्रशासनिक केन्द्रमा सीमित छैन । यो बागमती प्रदेशकै एक उदाँउदो आर्थिक, सामाजिक र रणनीतिक शक्तिका रूपमा क्रमशः स्थापित हुँदै गएको छ ।

राजधानी काठमाडौँबाट करिब ७० किलोमिटरको दूरीमा रहेको यस नगरले उत्तरतर्फ चीनसँग जोडिएको रसुवागढी नाकाको प्रमुख प्रवेशद्वारका रूपमा आफ्नो महत्व दिनानुदिन बढाइरहेको छ । प्रश्न उठ्न सक्छ—यति धेरै सम्भावना हुँदाहुँदै पनि विदुर किन अझै विकास र लगानीको मुख्य केन्द्र बन्न सकेको छैन? यसको उत्तर चुनौतीभन्दा बढी अवसरमा लुकेको छ ।

विदुरको वास्तविक शक्ति यसको भौगोलिक अवस्थिति र व्यापारिक पहुँचमा निहित छ । गल्छी–त्रिशूली–मैलुङ–रसुवागढी सडक खण्डको विस्तार र स्तरोन्नतिले यस नगरलाई अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारिक करिडोरको महत्वपूर्ण कडी बनाइरहेको छ । यो सडक केवल यातायातको माध्यम होइन, सम्भावनाको सेतु हो । यदि आधुनिक लजिस्टिक्स प्रणाली, व्यवस्थित गोदाम, र प्रभावकारी ढुवानी व्यवस्थापन विकास गर्न सकियो भने विदुर सहजै व्यापार, वितरण र आपूर्ति श्रृंखलाको प्रमुख केन्द्र बन्न सक्छ । यसले स्थानीय अर्थतन्त्रमा ठूलो परिवर्तन ल्याउनुका साथै हजारौं रोजगारी सिर्जना गर्ने क्षमता राख्छ ।

पूर्वाधार विकाससँगै विदुरको शहरी स्वरूप पनि तीव्र रूपमा रूपान्तरण हुँदैछ । सहरी सडक सञ्जाल विस्तार, बजार क्षेत्रको आधुनिकीकरण, र त्रिशूली नदी तटबन्ध व्यवस्थापन जस्ता पहलहरूले नगरलाई सुरक्षित, व्यवस्थित र आकर्षक बनाउँदै लगेका छन् । अबको आवश्यकता भनेको यिनै पूर्वाधारलाई लगानीमैत्री वातावरणसँग जोड्दै विदुरलाई बस्नयोग्य मात्र नभई अवसरयुक्त शहरका रूपमा विकास गर्नु हो ।

शिक्षा र प्राविधिक क्षेत्र पनि विदुरको मजबुत आधार हो । यहाँका विद्यालय र क्याम्पसहरूले जिल्लाकै शैक्षिक केन्द्रको रूपमा पहिचान बनाइसकेका छन् । प्राविधिक तथा व्यावसायिक शिक्षामा बढ्दो लगानीले दक्ष जनशक्ति उत्पादनको सम्भावना बढाएको छ । यद्यपि, कृषि, इन्जिनियरिङ, स्वास्थ्य र सूचना प्रविधिका क्षेत्रमा अझ आधुनिक संरचना र अवसरहरू सिर्जना गर्न सके विदुरले आत्मनिर्भर युवा उत्पादन गर्दै स्थानीय उद्यमशीलताको नयाँ ढोका खोल्न सक्छ ।

स्वास्थ्य सेवामा भएको सुधारले पनि विदुरलाई क्षेत्रीय केन्द्रका रूपमा स्थापित गर्ने आधार तयार गरिरहेको छ । त्रिशूली अस्पतालको सेवा विस्तार र आधुनिक उपकरणहरूको प्रयोगले नागरिकलाई गुणस्तरीय उपचार सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको छ । पहिले सामान्य उपचारका लागि काठमाडौँ धाउनुपर्ने बाध्यता विस्तारै घट्दै जानु विदुरको सकारात्मक रूपान्तरणको संकेत हो ।

पर्यटनका दृष्टिले विदुर सम्भावनाको खानी हो । नजिकै रहेको नुवाकोट दरबार, नुवाकोटको स्वयम्भू महाचैत्य तथा अन्य धार्मिक स्थलहरू र ऐतिहासिक सम्पदाले यस क्षेत्रलाई सांस्कृतिक पर्यटनको आकर्षक गन्तव्य बनाउन सक्छन् । त्रिशूली नदीमा हुने ¥याफ्टिङ र आसपासका डाँडाहरूमा विकास हुँदै गरेको साहसिक पर्यटनले नयाँ पुस्ताका पर्यटकहरूलाई आकर्षित गरिरहेको छ । यदि यी सम्पदाहरूलाई व्यवस्थित प्रचार–प्रसार र पूर्वाधारसँग जोड्न सकियो भने पर्यटन विदुरको आर्थिक मेरुदण्ड बन्न सक्छ ।

युवा शक्ति विदुरको सबैभन्दा ठूलो पूँजी हो र यसलाई स्थापित गराउन सके मात्र विदुर उत्कृष्ट नगरीको रुपमा चिनिन सक्छ । ऊर्जावान र सिर्जनशील युवा जनशक्तिलाई सीप, प्रविधि, उद्यमशीलता र खेलकुदसँग जोड्न सके सामाजिक रूपान्तरण र आर्थिक विकास दुबैलाई तीव्र गति दिन सकिन्छ । खेलकुद पूर्वाधारमा भइरहेको लगानीले स्थानीय प्रतिभालाई राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा प्रतिस्पर्धा गर्न सक्षम बनाउने आधार तयार गरिरहेको छ । यसलाई अझै बढवा दिनु पर्छ ।

यससँगै, डिजिटल रूपान्तरण विदुरको अर्को महत्वपूर्ण अवसर हो । ई–गभर्नेन्स, स्टार्टअप इकोसिस्टम, डिजिटल सेवा र सूचना प्रविधिको विस्तारले नगरलाई ”स्मार्ट सिटी“ तर्फ उन्मुख गराउन सक्छ । प्रविधिमा आधारित सेवा र नवप्रवर्तनलाई प्रोत्साहन दिन सके विदुरले नयाँ आर्थिक मोडेलको उदाहरण प्रस्तुत गर्न सक्छ ।

अन्ततः, विदुर किन अझै विकास र लगानीको पूर्ण केन्द्र बन्न सकेन भन्ने प्रश्नको उत्तर यसको अपार सम्भावनामा नै लुकेको छ । चुनौतीहरू अवश्य छन्, तर ती समाधानयोग्य छन् । यदि कृषि आधुनिकीकरण, व्यापार विस्तार, पर्यटन प्रवद्र्धन, शिक्षा सुधार र पूर्वाधार विकासलाई एकीकृत रणनीतिका साथ अघि बढाइयो भने विदुर निकट भविष्यमै नेपालको एक नमुना नगरका रूपमा स्थापित हुन सक्छ ।

आज विदुर केवल एक शहर होइन, यो सम्भावनाको प्रतीक हो । यहाँ इतिहासको गौरव, वर्तमानको प्रयास र भविष्यको सपना एकैसाथ अघि बढिरहेका छन् । अब आवश्यक छ, ती सम्भावनालाई कार्यान्वयनमा रूपान्तरण गर्ने स्पष्ट दृष्टि, दृढ नेतृत्व र सामूहिक प्रयास।